Hướng dẫn nhận biết, biện pháp phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

Từ tháng 09/5/2025 đến ngày 30/12/2025, trên địa bàn xã Sin Suối Hồ xuất hiện bệnh Dịch tả lợn Châu Phi gây thiệt hại lớn cho bà con chăn nuôi. Bệnh Dịch tả lợn Châu Phi đã xảy ra tại 108 hộ gia đình, thuộc 13 bản (Bản Sì Cha Chải, Trung Hồ 35, Sin Suối Hồ, Sân Bay, Chí Sáng, Căn Câu, Can Hồ, Lở Thàng 2: Bản Mỏ; Bản Hoàng Liên Sơn 2; Bản Thèn Sin 2; Bản Sin Câu; Bản Chảng Phàng). Tổng số lợn buộc phải tiêu hủy là 401 con, với tổng trọng lượng 17.282kg.

Để chủ động thực hiện tốt công tác phòng chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Sin Suối Hồ hướng dẫn người dân cách nhận biết và biện pháp phòng chống bệnh như sau: 

1. Cách nhận biết bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

1.1. Nguyên nhân gây bệnh

Do một loại virus thuộc họ Asfarviridae gây ra, có đặc điểm lây lan nhanh và tỷ lệ chết ở lợn lên tới 100%. Virus này rất bền vững ngoài môi trường, lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh, qua thức ăn thừa nhiễm bệnh, hoặc vật dụng/vật chủ trung gian (ve, ruồi, chuột). 

        1.2. Đường lây truyền bệnh

- Tiếp xúc trực tiếp: Giữa lợn bệnh và lợn khỏe.

- Tiếp xúc gián tiếp: Qua các vật dụng, thiết bị chăn nuôi, thức ăn, nước uống bị nhiễm virus. Các phương tiện vận chuyển lợn, thức ăn, thuốc thú y cũng là nguồn lây nhiễm quan trọng nếu không được vệ sinh, khử trùng kỹ lưỡng.

- Con người: Dù không mắc bệnh, chính con người có thể là tác nhân phát tán virus đi xa qua quần áo, giày dép, dụng cụ hoặc mang các sản phẩm thịt lợn bị nhiễm về trại.

- Vật chủ trung gian: Các loài côn trùng hút máu như ve, ruồi, muỗi, cùng với chuột, chó, mèo, đều có khả năng mang mầm bệnh và lây truyền từ nơi này sang nơi khác.

- Sản phẩm thịt lợn: Thịt lợn, các sản phẩm chế biến từ lợn bị nhiễm bệnh (tươi, đông lạnh, hun khói, xúc xích) có thể mang virus trong thời gian dài và là nguồn lây bệnh nguy hiểm.

1.3. Triệu chứng bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

        a. Thể cấp tính

- Lợn có hiện tượng sốt cao, nhiệt độ từ 40.5 - 42⁰C

- Trong khoảng 2 đến 3 ngày đầu tiên, lợn lười vận động, nằm chồng đống, không ăn và thích chỗ nằm gần nước. 

- Các vùng da trắng (như tai, ngực, bụng, đuôi, cẳng chân) chuyển sang màu xanh tím hoặc màu đỏ.

- Lợn đi lại bất thường.

- 1 - 2 ngày tiếp đó, trước khi chết lợn có các triệu chứng như đi lại không vững, viêm mắt, khó thở, thở gấp, nôn mửa, tiêu chảy hoặc táo bón, mũi có bọt lẫn máu và một số biểu hiện thần kinh. 

- Lợn chết trong vòng từ 7 - 14 ngày, thậm chí có thể kéo dài đến 20 ngày. Trường hợp lợn đang mang thai nhưng mắc bệnh sẽ dẫn đến sẩy thai và tỉ lệ chết gần như 100%. 

- Nếu lợn nhiễm virus nhưng không có triệu chứng hay khỏi bệnh thì trong cơ thể vẫn sẽ tồn tại virus đến suốt đời và trở thành nguồn lây nhiễm bệnh nguy hiểm. 

        b. Thể á cấp

- Có các biểu hiện như: khó thở, ho, giảm ăn, sụt cân, viêm khớp, đi lại khó khăn, có thể sẩy thai ở lợn đang mang thai. 

- Lợn sốt nhẹ hoặc không sốt.

- Tỉ lệ lợn chết khi mắc dịch tả lợn Châu Phi thể á cấp là 30 - 70%, sau khoảng 15 - 45 ngày nhiễm bệnh. 

- Lợn có thể nhiễm bệnh mạn tính hoặc khỏi bệnh. 

        c. Thể mạn tính

- Thường thấy ở những heo nhỏ 2 đến 3 tháng tuổi. Các triệu chứng lúc này có thể kéo dài từ 1 - 2 tháng. 

- Lợn gặp phải tình trạng rối loạn tiêu hóa: lúc tiêu chảy, lúc táo bón, kèm theo khó thở và ho. 

- Các nốt xuất huyết trên da chuyển từ đỏ sang tím. Tróc từng mảng da ở những vùng da mỏng. 

- Khi mắc bệnh ở thể này, heo có tỷ lệ chết thấp hơn các thể khác. Tuy nhiên, khi khỏi bệnh vẫn tồn tại virus và là nguồn lây bệnh. 

        1.4. Bệnh tích

- Xuất huyết nhiều ở các hạch lympho ở dạ dày, gan và thận.
- Thận có xuất huyết điểm
- Lá lách to có nhồi huyết.
- Da có màu tối và phù nề, da vùng bụng và chân có xuất huyết.
- Có nhiều nước xung quanh tim và trọng xoang ngực hoặc xoang bụng,
- Có các điểm xuất huyết trên nắp thanh quản, bàng quang và bề mặt các cơ quan bên trong, túi mật sưng.

       2. Các biện pháp phòng và ngăn chặn bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

        Hiện nay đã có vắc xin phòng bệnh, tuy nhiên chưa có thuốc điều trị được bệnh dịch tả lợn Châu Phi, vì vậy để ngăn chặn bệnh dịch tả lợn Châu Phi xâm nhiễm vào địa bàn cần thực hiện một số biện pháp cụ thể sau: 

       2.1. Khi chưa có bệnh Dịch tả lợn Châu Phi xuất hiện 

- Thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi là giải pháp phòng bệnh hiệu quả nhất và quan trọng nhất; thường xuyên vệ sinh, sát trùng, tiêu độc tại các cơ sở, vùng chăn nuôi lợn, các phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi, các chợ, điểm buôn bán, giết mổ lợn và các sản phẩm của lợn bằng vôi bột hoặc hóa chất và vệ sinh cá nhân những người tham gia chăn nuôi; hằng ngày thực hiện vệ sinh, khử trùng tiêu độc sau mỗi buổi họp chợ, mỗi ca giết mổ lợn.

- Nghiêm cấm mọi hình thức vận chuyển, buôn bán, giết mổ, tiêu thụ lợn, sản phẩm của lợn nhập lậu, nghi nhập lậu, không rõ nguồn gốc.

-  Tuân thủ các quy định về quản lý, vận chuyển, kiểm dịch vận chuyển, buôn bán lợn và các sản phẩm của lợn. 

-  Đối với cơ sở giết mổ, chế biến thịt lợn, nghiêm cấm không được giết mổ lợn khi nghi ngờ lợn có biểu hiện bệnh, đồng thời phải dừng ngay việc giết mổ, thông tin cho cơ quan chuyên môn biết để kiểm tra xác minh và có biện pháp xử lý kịp thời.

Định kỳ phun tiêu độc khử trùng môi trường.

Rắc vôi khử trùng xung quanh chuồng trại.

        2.2. Khi có bệnh Dịch tả lợn Châu Phi xuất hiện

- Thông tin kịp thời cho nhân viên thú y, chính quyền và cơ quan thú y nơi gần nhất bất cứ khi nào phát hiện lợn, các sản phẩm lợn nghi bị bệnh, nghi nhiễm mầm bệnh hoặc khi được vận chuyển nhập lậu, nghi nhập lậu.

-  Tiêu hủy đàn lợn nhiễm bệnh và các đàn lợn xung quanh có nguy cơ nhiễm bệnh theo hướng dẫn của cơ quan thú y. Khoanh vùng dịch, vùng đệm để áp dụng các giải pháp kỹ thuật cụ thể và phù hợp cho từng vùng. Không điều trị heo bệnh, nghi mắc bệnh dịch tả lợn Châu Phi. 

-  Trong lúc này, người chăn nuôi, người giết mổ, cơ sở giết mổ, hộ kinh doanh buôn bán thịt lợn cần áp dụng nghiêm “5 không”: Không giấu dịch; không mua bán, vận chuyển lợn bệnh, lợn chết; không giết mổ, tiêu thụ thịt lợn bệnh, thịt lợn chết; không vứt lợn chết ra môi trường; không sử dụng thức ăn dư thừa nuôi lợn mà không qua xử lý nhiệt.

3. Những quy định xử phạt trong công tác phòng, chống dịch bệnh động vật  người dân cần biết

Căn cứ Điều 6 Nghị định số 90/2017/NĐ-CP ngày 31 tháng 7 năm 2017 của Chính Phủ về việc quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y.

1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện vệ sinh, khử trùng, tiêu độc theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y.

2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Khai báo không đúng số lượng, khối lượng động vật mắc bệnh, chết, sản phẩm động vật nhiễm bệnh phải tiêu hủy với mục đích trục lợi;

b) Khai báo không đúng số lượng, khối lượng vật tư, hóa chất để phòng, chống dịch bệnh động vật với mục đích trục lợi;

c) Cung cấp thông tin không chính xác về dịch bệnh động vật cho Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan quản lý chuyên ngành thú y hoặc nhân viên thú y cấp xã.

3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với hành vi vận chuyển động vật mẫn cảm với dịch bệnh đã công bố và sản phẩm của chúng qua vùng có dịch bệnh động vật mà không được phép của cơ quan có thẩm quyền nơi có dịch.

4. Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Tiêu hủy không đúng quy định hoặc không tiêu hủy động vật mắc bệnh, chết, sản phẩm động vật mang mầm bệnh thuộc diện phải tiêu hủy theo quy định của pháp luật;

b) Không chấp hành biện pháp xử lý bắt buộc động vật mắc bệnh, động vật có dấu hiệu mắc bệnh, sản phẩm của động vật mang mầm bệnh theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

5. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi vận chuyển động vật mắc bệnh, sản phẩm hoặc chất thải của động vật mang mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đang được công bố ra khỏi vùng có dịch khi không được phép của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y có thẩm quyền.

Để triển khai công tác phòng chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi đạt hiệu quả cao. Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Sin Suối Hồ triển khai và tuyên truyền hướng dẫn nhân dân các các nội dung nêu trên.